Kira Artışında Yasal Dayanak Nedir?
Türk Borçlar Kanunu'nun 344. maddesine göre, konut ve çatılı işyeri kiralarında bir önceki kira yılında tüketici fiyat endeksindeki (TÜFE) on iki aylık ortalamalara göre değişim oranını geçmeyecek şekilde artış yapılabilir. Sözleşmede daha düşük bir oran belirtilmişse o oran geçerlidir; sözleşmede hiç oran belirtilmemişse TÜFE on iki aylık ortalaması tavan olarak uygulanır. Kira artışında kullanılan ölçüt yıllık enflasyon değil, TÜFE'nin son 12 ayının ortalamasının bir önceki 12 aya göre değişim yüzdesidir (TÜİK'in yayınladığı "TÜFE Yıllık Ortalama Değişim Oranı"). Bu oran, aylık enflasyon haberlerinde duyduğunuz yıllık TÜFE oranından farklıdır ve genellikle daha düşüktür.
TÜFE ve ÜFE Arasındaki Fark
- TÜFE (Tüketici Fiyat Endeksi): Hanehalklarının satın aldığı mal ve hizmetlerin fiyat değişimini ölçer. Konut kiraları için yasal üst sınır TÜFE'ye dayanır.
- ÜFE (Üretici Fiyat Endeksi): Üreticilerin sattığı mal ve hizmetlerin fiyat değişimini ölçer. İşyeri kiralarında serbestçe anlaşma olabilir; bazı ticari sözleşmelerde referans olarak ÜFE de kullanılabilir.
Konut kiraları söz konusu olduğunda kanuni sınır her zaman TÜFE 12 aylık ortalamasıdır — ÜFE konut kiralarında bağlayıcı değildir. Bu, en çok karıştırılan noktalardan biridir.
Kira Artış Oranı Nasıl Hesaplanır? Adım Adım
- TÜİK'in web sitesinden veya Kiratespit'in güncel veri panelinden son 12 aylık TÜFE ortalama değişim oranını öğrenin.
- Mevcut kira bedelinizi bu oranla çarpın.
- Çıkan tutarı mevcut kiraya ekleyin.
Örnek hesaplama:
Mevcut kira: 20.000 TL TÜFE 12 aylık ortalama değişim oranı: %58 (örnek değer) Artış tutarı = 20.000 × 0,58 = 11.600 TL Yeni kira = 20.000 + 11.600 = 31.600 TL
Sözleşmenizde bu orandan daha düşük bir artış maddesi varsa (örneğin sabit %25), o zaman sözleşmedeki oran esas alınır — TÜFE oranı yalnızca tavan görevi görür, taraflar daha düşükte anlaşabilir.
Kira artışı konusunda anlaşmazlık yaşıyorsanız, kira davası nasıl açılır rehberimize göz atabilirsiniz.